Elektryk

Prace konserwacyjne, naprawcze, awaryjne , remontowe

• awarie elektryczne
• budowa lini NN(napowietrzne,kablowe,przyłącza energetyczne)
• współpraca z zakładem energetycznym Tauron/Enion/Vattenfal
  (załatwiamy wszelkie formalności energetyczne za Państwa)

                                     Instalacje elektryczne wewnętrzne,zewnętrzne

-instalacje oświetleniowe
-instalacje siłowe
-instalacje przeciwprzepięciowe
-instalacje teleinformatyczne(telefoniczne,komputerowe,światłowodowe)
-instalacje monitorowania-antywłamaniowe
-instalacje kontroli dostępu
-instalacje przeciwoblodzeniowe
-instalacje alarmowe,przeciwpożarowe i ochrony mienia
-instalacje specjalne-inteligentnego budynku
-instalacje videodomofonowe i domofonowe

                                                                        Pomiary elektryczne

• pomiary elektryczne instalacji elektrycznej
• pomiary ochronne
• pomiary sieci
• pomiary napięcia
• pomiary impedancji pętli zwarcia
• pomiary prądu
• pomiary oświetlenia/natężenia światła
• pomiary maszyn i urządzeń
• pomiary oświetlenia
• pomiary stanowisk pracy
• pomiary skuteczności zerowania
• pomiary rezystancji izolacji
• pomiary skuteczności ochrony przeciwporażeniowej
• pomiar parametrów pętli zwarcia
• pomiar i rejestracja napięcia i prądu przemiennego
• badania wyłączników różnicowo-prądowych
• okresowe przeglądy instalacji elektrycznych
• pomiary eksploatacyjne maszyn budowlanych i urządzeń
  

                                                       Usługi elektryczne
 

-przenoszenie liczników elektrycznych
-montaż podliczników
-wymiana pionów lokatorskich
-wymiana WLZ'ów-linii zasilających
-montaż roździelnic zasiląjacych
-wymiana tablic piętrowych, tablic administracyjnych
-modernizacja tablic elektrycznych
-montaż oświetlenia zewnetrznego,wewnętrznego,ogrodowego
-nośniki reklamowe montaż,konserwacja
-awarie reklam,bannerów,przeglądy
-montaż zabezpieczeń wszelkiego typu 
-awarie automatyki rolet , bram
-przeglądy i montaż instalacji p.poż i oświetlenia awaryjnego,ewakuacyjnego
-awarie maszyn i urządzeń
-montaż , demontaż Pos'ów
-piece elektryczne,piece akumulacyjne,piece konwektorowe montaż i naprawa 

Montaż gwarancyjny AGD

(kuchenki elektryczne,płyty grzewcze,zmywarki,bojlery,podgrzewacze przepływowe,płyty indukcyjne ,młynki zlewowe w celu utrzymania gwarancji producenta 

 

Serwis Techniczny Obiektów

• Pogotowie Techniczne
• Pogotowie elektryczne
• Usługi elektryczne
• Obsługa techniczna sklepów
  -awarie zasilania
  -awarie wynikłe z eksploatacji instalacji elektrycznej
  -systematyczne przeglądy instalacji elektrycznych
  -systematyczne przeglądy roździelnic
  -przeglądy oświetlenia i wymiana żródeł światła
  -wymiana bezpieczników,przekaźników
  -naprawa uszkodzeń zabezpieczeń(rozregulowane zamki,monitoring,domofony,kontrola     dostępu)
  -zapewniamy estetyczny wygląd obiektów(naprawa ubytków ścian,podłóg,malowanie)

Szeroko pojęty serwis techniczny obiektów , wspólnot mieszkaniowych , obiektów handlowych , indywidualnych odbiorców , obiektów użyteczności publicznej , gastronomii , sklepów
Minimalizujemy koszty utrzymania wewnątrzobiektowego serwisu technicznego.
Wyjeżdżamy do awarii natychmiast.
Posiadamy wszelkie niezbędne uprawnienia elektryczne oraz dozorowe .
Współpracując z nami poczujecie się Państwo bezpiecznie.Współpracujemy z fachowcami z dziedziny: C.O. , Hydraulik , tynkarz , kafelkarz , k-g ,kompleksowe remonty ogólnobudowlane

 

Zakres działania obejmuje następujące miasta: Będzin, Katowice, Chorzów, Mysłowice, Czeladź, Sosnowiec, Siemianowice Śląskie, Dąbrowa Górnicza, Wojkowice, Psary, Siewierz, Mikołów.
Województwo Śląskie i Zagłębie.

 

• modernizacja pełna w budynku polegająca na całkowitej wymianie instalacji,
• modernizacja częściowa w budynku polegająca na wymianie wewnętrznych linii zasilających i obwodów administracyjnych oraz wykonaniu połączeń wyrównawcz ych głównych,
• modernizacja częściowa w lokalu mieszkalnym polegająca na zastosowaniu w rozdzielnicy mieszkaniowej wyłączników nadprądowych, wymianie gniazd wtyczkowych bez styku ochronnego na gniazda ze stykiem ochronnym oraz zastosowaniu wyłączników ochronnych różnicowoprądowych jako zabezpieczeń końcowych w obwodach odbiorczych zasilających odbiorniki, które wymagają takiego zabezpieczenia np. pralka automatyczna.

W przypadku modernizacji wewnętrznej linii zasilającej w istniejącym budynku i wykonania jej w układzie pięcioprzewodowym oraz konieczności przyłączenia do takiej wlz obwodów odbiorczych, które nie zostały jeszcze w całości zmodernizowane, proponowane jest rozwiązanie przedstawione na rysunku. W tym przypadku, po wykonaniu całkowitej modernizacji obwodów odbiorczych w układzie TN-S, przewód PEN oznaczony kolorem zielono-żółtym stanie się przewodem ochronnym PE, ponieważ będą do niego przyłączone wyłącznie przewody PE obwodów odbiorczych.
Systemy i rozwiązania instalacji elektrycznych w budynkach 
Zasady ogólne
Nowo budowane lub modernizowane i przebudowywane instalacje elektryczne, powinny odpowiadać wymaganiom rozporządzenia Ministra Infrastruktury o „Warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie” (Dz.U. nr 75 z 2002 r., poz. 690; Dz.U. nr 33 z 2003 r., poz. 270; Dz.U. nr 109 z 2004 r., poz. 1156) oraz powołanym w nim Polskim Normom, w tym przede wszystkim wymaganiom normy PN-IEC 60364 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych”.
Pozostałe normy oraz opracowania techniczne, zgodnie z ustawą Prawo Budowlane, można stosować w projektowaniu i budowie jako zasady wiedzy technicznej. Do tych norm i opracowań należą między innymi:

• Normy wydane przez Stowarzyszenie Elektryków Polskich, a w tym:

- N SEP-E-001 Sieci elektroenergetyczne niskiego napięcia. Ochrona 
  przeciwporażeniowa,
- N SEP-E-002 Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Instalacje
  elektryczne w obiektach mieszkalnych. Podstawy planowania,
- N SEP-E-003 Elektroenergetyczne linie napowietrzne. Projektowanie i budowa.
  Linie prądu przemiennego z przewodami pełnoizolowanymi oraz z przewodami
  niepełnoizolowanymi,
- N SEP-E-004 Elektroenergetyczne i sygnalizacyjne linie kablowe. Projektowanie
  i budowa,

• Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych wydane przez Instytut Techniki Budowlanej, a w tym:

- Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D:
  Roboty Instalacyjne. Zeszyt 1. Wydanie II. Instalacje elektryczne i
  piorunochronne w budynkach mieszkalnych
- Warunki Techniczne Wykonania i Odbioru Robót Budowlanych. Część D:
  Roboty  Instalacyjne. Zeszyt 2. Instalacje elektryczne i piorunochronne w
  budynkach użyteczności publicznej.
W instalacjach elektrycznych stosować należy przede wszystkim układ sieci TN-S, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach układ sieci TT lub IT, zapewniających wprowadzenie w instalacjach elektrycznych oddzielnego przewodu ochronnego PE i neutralnego N. W przypadku stosowania układu sieci TN-C-S rozdzielenie funkcji przewodu ochronno-neutralnego PEN na przewód ochronny PE i neutralny N powinno następować w złączu lub w rozdzielnicy głównej budynku, a punkt rozdziału powinien być uziemiony. Takie rozwiązanie zapewnia utrzymanie potencjału ziemi na przewodzie ochronnym PE przyłączonym do części przewodzących dostępnych urządzeń elektrycznych w normalnych warunkach pracy instalacji elektrycznej. Możliwie licznie uziemiane powinny być również przewody ochronne PE i ochronno-neutralne PEN.
Doboru przewodów ze względu na obciążalność prądową długotrwałą należy dokonywać zgodnie z Polską Normą PN-IEC 60364-5-523 „Instalacje elektryczne w obiektach budowlanych. Dobór i montaż wyposażenia elektrycznego. Obciążalność prądowa długotrwała przewodów”.
Jako elementy zabezpieczeń przed prądem przetężeniowym (przeciążenie i zwarcie) należy stosować w obwodach odbiorczych wyłączniki nadprądowe.
Urządzenia zabezpieczające powinny działać w sposób selektywny (wybiórczy), to znaczy
w przypadku uszkodzeń wywołujących przetężenie powinno działać tylko jedno zabezpieczenie, zainstalowane najbliżej miejsca uszkodzenia w kierunku źródła zasilania. Działanie zabezpieczenia powinno spowodować wyłączenie uszkodzonego odbiornika lub obwodu, zachowując ciągłość zasilania odbiorników i obwodów nieuszkodzonych.
Zabezpieczenia przetężeniowe działają selektywnie (wybiórczo), jeżeli ich pasmowe charakterystyki czasowo-prądowe nie przecinają się ani nie mają wspólnych obszarów działania.
Ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym należy realizować za pomocą wyłączników ochronnych różnicowoprądowych. Wyłączniki te uzupełniają podstawową ochronę przeciwporażeniową i ochronę przed powstaniem pożaru oraz powodują w warunkach uszkodzenia samoczynne wyłączenie zasilania.
Należy stosować połączenia wyrównawcze główne i dodatkowe (miejscowe) mające na celu ograniczenie do wartości dopuszczalnych długotrwale  w danych warunkach środowiskowych napięć występujących pomiędzy różnymi częściami przewodzącymi.
Ochronę przed przepięciami łączeniowymi i pochodzącymi od wyładowań atmosferycznych należy zapewnić przez stosowanie ograniczników przepięć.
Przewody i kable elektryczne należy prowadzić  w sposób umożliwiający ich wymianę bez naruszania konstrukcji budynku w sposób zagrażający jej bezpieczeństwu.
Trasy przewodów elektrycznych powinny być prowadzone w liniach prostych, równoległych do krawędzi ścian i stropów.
Należy stosować przewody elektryczne z żyłami wykonanymi wyłącznie z miedzi, jeżeli ich przekrój nie przekracza 10 mm², natomiast dla przewodów o przekrojach powyżej 10 mm2 preferować stosowanie przewodów z żyłami wykonanymi z miedzi.

Systemy instalacji elektrycznych

Systemy instalacji elektrycznych możliwych do zastosowania w budynkach: Lp.                               Systemy                   instalacji elektrycznych a) Zastosowanie w pomieszczeniach o charakterze b) mieszkalnym ogólnym 1 W rurach instalacyjnych pod tynkiem + + 2 W rurach instalacyjnych na ścianie i suficie   + 3 Wtynkowe c) + + 4 W prefabrykowanych bruzdach + + 5 Zatapiane w wielkich płytach + + 6 Zatapiane w konstrukcjach monolitycznych + + 7 Listwowe (w listwach i kanałach instalacyjnych) + + 8 Listwowo - zatapiane + + 9 Zunifikowanymi liniami pionowymi ZELP   + 10 Wykonane przewodami wielożyłowymi   + 11 W korytkach instalacyjnych   + 12 Na drabinkach instalacyjnych   + 13 Na wspornikach (półkach)   + 14 Na wieszakach prętowych   + 15 W prefabrykowanych kanałach naściennych, sufitowych, podparapetowych, podłogowych + d) + a) Tablica nie wyklucza możliwości zastosowania innych systemów instalacyjnych w uzasadnionych technicznie przypadkach np. instalacje wykonywane przewodami szynowymi. b) Przez charakter pomieszczenia należy rozumieć: mieszkalny – przeznaczony na stały pobyt ludzi, znajdujący się w obrębie mieszkania (przedpokój, kuchnia łazienka, pokoje); ogólny –  przeznaczony  do innych celów niż mieszkalny . c) Nie zaleca się, można stosować jedynie w przypadkach technicznie uzasadnionych i pod warunkiem,  że warstwa tynku pokrywająca przewody elektryczne wtynkowe jest o grubości co najmniej 5 mm.   d) Nie zaleca się stosowania w mieszkaniu. Można stosować jedynie w przypadkach technicznie uzasadnionych. UWAGA! W przypadku instalacji elektrycznych wykonywanych w podłożu lub na podłożu palnym, należy stosować zalecenia Instytutu Techniki Budowlanej podane w opracowaniu pt. "Projektowanie i montaż instalacji oraz urządzeń elektrycznych w podłożu i na podłożu palnym" wydanym w 2005 r. Wybór określonego systemu instalacji zależy w głównej mierze od potrzeb użytkowych, rodzaju pomieszczeń i wymaganej w nich estetyki oraz zastosowanej konstrukcji budowlanej obiektu.

Prowadzenie instalacji elektrycznych
Prowadzenie instalacji i rozmieszczenie urządzeń elektrycznych powinno zapewnić bezkolizyjność z innymi instalacjami (gazowymi, wodnymi, telekomunikacyjnymi, piorunochronnymi) w zakresie odległości i ich wzajemnego usytuowania. Należy zapewnić szczególną ochronę przed skutkami prądów indukowanych w wewnętrznych instalacjach przez prąd piorunowy płynący w przewodach zewnętrznej instalacji piorunochronnej. W wyniku sprzężeń magnetycznych prąd ten może indukować w przewodzących pętlach instalacji wewnętrznej znaczne przepięcia. Skutki działania prądów piorunowych można złagodzić poprzez zastosowanie połączeń wyrównawczych części przewodzących wewnętrznych i zewnętrznych oraz włączenie tam, gdzie to konieczne ograniczników przepięć.
Obwody odbiorcze instalacji elektrycznych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym należy prowadzić w obrębie każdego mieszkania lub lokalu użytkowego. W instalacji elektrycznej w mieszkaniu należy stosować wyodrębnione obwody: oświetlenia, gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia, gniazd wtyczkowych w łazience (w tym gniazdo wtyczkowe do pralki automatycznej), gniazd wtyczkowych do urządzeń odbiorczych w kuchni oraz obwody do odbiorników wymagających indywidualnego zabezpieczenia.
Główne ciągi instalacji elektrycznych w budynku mieszkalnym wielorodzinnym, budynku zamieszkania zbiorowego i budynku użyteczności publicznej należy prowadzić poza mieszkaniami i pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi, w wydzielonych kanałach lub szybach instalacyjnych.
Zaleca się prowadzenie wewnętrznych linii zasilających w specjalnych do tego celu wykonywanych kanałach, tzw. ZELP-ach lub innych tego typu rozwiązaniach.
Kanały do prowadzenia wewnętrznych linii zasilających należy także wykorzystywać do prowadzenia innych instalacji elektrycznych  lub telekomunikacyjnych.
Przewody i kable elektryczne wraz z zamocowaniami, stosowane w systemach zasilania i sterowania urządzeniami służącymi ochronie przeciwpożarowej, powinny zapewniać ciągłość dostawy energii elektrycznej w warunkach pożaru przez wymagany czas działania urządzenia przeciwpożarowego.
Dopuszcza się ograniczenie czasu zapewnienia ciągłości dostawy energii elektrycznej do urządzeń służących ochronie przeciwpożarowej do 30 minut, dla przewodów
i kabli znajdujących się w obrębie przestrzeni chronionych stałym samoczynnym urządzeniem gaśniczym. Dopuszczenie to nie dotyczy oświetlenia ewakuacyjnego.
Przewody i kable elektryczne oraz inne instalacje wykonane z materiałów palnych, prowadzone w przestrzeni podpodłogowej podłogi podniesionej i w przestrzeni ponad sufitami podwieszonymi, wykorzystywanej do wentylacji lub ogrzewania pomieszczenia, powinny mieć osłonę lub obudowę o klasie odporności ogniowej co najmniej EI 30, a w budynku wysokościowym lub ze strefą pożarową o gęstości obciążenia ogniowego ponad 4000 MJ/m² , co najmniej EI 60.
Przyłączanie urządzeń elektrycznych do instalacji
Urządzenia elektryczne o klasie ochronności I należy stosować pod warunkiem przyłączenia części przewodzących dostępnych do przewodu ochronnego PE przy zastosowaniu samoczynnego wyłączenia zasilania jako środka ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony przy uszkodzeniu). Powoduje to konieczność powszechnego stosowania gniazd ze stykiem ochronnym i doprowadzania przewodu ochronnego PE do wypustów oświetleniowych.
Pojedyncze gniazda wtyczkowe ze stykiem ochronnym należy instalować w takim położeniu, aby styk ten występował u góry.
Przewody do gniazd wtyczkowych dwubiegunowych należy przyłączać w taki sposób, aby przewód fazowy był przyłączony do lewego bieguna, a przewód neutralny do prawego bieguna – układ sieci TN-S.
W istniejących rozwiązaniach instalacyjnych, gdzie występuje układ sieci TN-C, przewód fazowy należy przyłączać do lewego bieguna, natomiast przewód ochronno-neutralny PEN do styku ochronnego połączonego z prawym biegunem jak to przedstawiono na rysunku 1.


Rys 1.    Schemat przyłączenia przewodów do gniazda wtyczkowego ze stykiem ochronnym
              w układzie sieci  TN-S i TN-C

W przypadku gniazd wtyczkowych podwójnych powinna obowiązywać zasada przyłączania przewodów tak jak dla gniazd wtyczkowych pojedynczych. W związku z powyższym gniazda podwójne powinny mieć krzyżowe połączenia zacisków prądowych tak jak to przedstawiono na rysunku 2.

Rys. 2.    Schemat przyłączenia przewodów do gniazda wtyczkowego podwójnego ze
               stykami ochronnymi w układzie sieci  TN-S

Nie zaleca się stosowania gniazd wtyczkowych wielokrotnych (podwójnych, potrójnych), w których nie może być realizowany jednakowy układ biegunów względem styku ochronnego PE, taki jak podano wyżej.
Połączenia przewodów elektrycznych
Połączenia  przewodów elektrycznych  należy wykonywać za pomocą spawania, zacisków śrubowych lub samozaciskowych.W instalacjach elektrycznych wnętrzowych połączenia przewodów należy wykonywać w sprzęcie i osprzęcie instalacyjnym.
Nie należy stosować połączeń skręcanych.
Długość odizolowanej żyły przewodu powinna zapewniać prawidłowe przyłączenie. Do danego zacisku należy przyłączać przewody o rodzaju, przekroju i liczbie do jakich zacisk jest przystosowany.
Żyły jednodrutowe powinny mieć zakończenia:
  - proste, nie wymagające obróbki po zdjęciu izolacji, przyłączane do zacisków śrubowych
     lub samozaciskowych,
  - oczkowe, dla przewodów przyłączanych pod śrubę lub wkręt( oczko o średnicy
     wewnętrznej większej o ok. 0,5 mm od średnicy gwintu), które należy wyginać w prawo,
  - z końcówką.
Żyły wielodrutowe powinny mieć zakończenia:
  - proste, nie wymagające obróbki, po zdjęciu izolacji przyłączone do specjalnie
     przystosowanych zacisków zapewniających obciśnięcie żyły i nie powodujące
     uszkodzenia struktury zakończenia żyły,
  - z końcówką,
  - z tulejką (końcówką rurową) umocowaną przez zaprasowanie.

W gniazdach bezpiecznikowych przewód doprowadzający należy łączyć z szyną gniazda (śrubą stykową), a przewód zabezpieczany z gwintem.W oprawach oświetleniowych i podobnym sprzęcie przewód fazowy lub „+” należy łączyć ze stykiem wewnętrznym, a przewód neutralny lub „-” z gwintem (oprawką).
Oznaczanie żył kabli i przewodów kolorami
Żyły kabli i przewodów wielożyłowych oraz przewodów sznurowych powinny być oznaczane kolorami podanymi w tablicach 1 i 2. W tablicach tych podano kolory żył w zależności od ilości żył, a w przypadku kabli i przewodów czterożyłowych lub pięciożyłowych podano kolejność występowania poszczególnych kolorów.
Identyfikacja za pomocą kolorów nie jest wymagana w przypadku przewodów koncentrycznych, żył płaskich przewodów giętkich bez powłoki oraz przewodów w izolacji z materiału, który nie może być oznaczany kolorem, np. przewody o izolacji mineralnej.

Tablica 1     Kable i przewody oraz przewody sznurowe z żyłą zielono-żółtą

Liczba żył	Kolory żył b
	Żyła    ochronna	Żyła robocza (czynna)
3	Zielono-żółty	Niebieski	Brązowy
4	Zielono-żółty	-	Brązowy	Czarny	Szary
4 a	Zielono-żółty	Niebieski	Brązowy	Czarny
5	Zielono-żółty	Niebieski	Brązowy	Czarny	Szary
a  Tylko dla wybranych zastosowań. b  W tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty  żyły powrotnej nie są określane jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfikowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

 
Tablica 2     Kable i przewody oraz przewody sznurowe bez żyły zielono-żółtej

Liczba żył	Kolory żył b
2	Niebieski	Brązowy
3	-	Brązowy	Czarny	Szary
3 a	Niebieski	Brązowy	Czarny
4	Niebieski	Brązowy	Czarny	Szary
5	Niebieski	Brązowy	Czarny	Szary	Czarny
a   Tylko dla wybranych zastosowań. b   W tablicy tej nieizolowane przewody koncentryczne takie jak metalowa powłoka, druty pancerza czy druty żyły powrotnej nie są określane jako żyła. Przewód koncentryczny jest identyfikowany swoim położeniem i dlatego nie wymaga się jego oznaczenia kolorem.

W przypadku kabli jednożyłowych w powłoce oraz przewodów w izolacji powinny być stosowane niżej podane kolory izolacji:
-  kombinacja kolorów zielonego i żółtego dla oznaczania przewodu ochronnego oraz kolor
   niebieski dla oznaczania przewodu neutralnego,
-  kolory brązowy, czarny i szary dla oznaczania przewodów fazowych

Do wykonywania ścian konstrukcyjnych i działowych w budynkach zwykle stosuje się materiały niepalne, jednak w dużej mierze ściany konstruowane są także z surowców palnych. W związku z tym instalacje elektryczne w budynkach prowadzone są w podłożach i na podłożach niepalnych lub palnych.
Do podłoży niepalnych zaliczane są ściany:

• betonowe,
• z cegły i podobnych surowców,
• gipsowe,
• z płyt lub bloczków z materiałów chemii budowlanej (silikaty),
• z płyt gipsowo-kartonowych.

Do podłoży palnych zaliczane są ściany:

• z płyt drewnianych,
• z płyt drewnopochodnych (płyty wiórowe, sklejka),
• z płyt pilśniowych,
• papierowe wkładki komórkowe.

Z elementów w postaci płyt wykonuje się również stropy, podłogi oraz sufity podwieszane.
Dodatkowymi miejscami, w których i na których układane są instalacje elektryczne lub z którymi stykają się instalacje elektryczne w budynkach, są:
panele sufitów podwieszanych,
boazerie,
tapety lub inne wykładziny ścienne i podłogowe wykonane z tkanin lub tworzyw sztucznych.
Miejscem rzadziej wykorzystywanym, gdzie również występują instalacje elektryczne, są meble (np. instalacje oświetlenia wewnątrz szafy czy sekretarzyka) oraz coraz częściej wydzielone garderoby. Materiały te są materiałami palnymi. Ich kontakt z instalacjami elektrycznymi wymaga szczególnego uwzględnienia istniejącego zagrożenia pożarowego, co powinno być uwidocznione przy doborze przewodów, sprzętu, osprzętu oraz zabezpieczeń.
Prowadzenie instalacji elektrycznych wewnątrz ścian i przegród budowlanych
w przestrzeni pomiędzy płytami okładzinowymi, a także w przestrzeni pomiędzy stropem a sufitem podwieszanym (sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu podtynkowym).
Wewnątrz ścian, sufitów i podłóg wykonywanych z płyt palnych, gdzie w środku występuje
wypełnienie izolacyjne (często również palne), występują znacznie gorsze warunki
odprowadzania ciepła niż na zewnątrz ścian. Wnętrze ściany wypełnione jest przeważnie w
całości lub w części materiałem izolacyjnym. Po zabudowaniu ściany nie jest możliwe
dokonywanie oględzin fragmentów instalacji prowadzonej w ścianie. Z tego powodu przy
wyborze tego sposobu prowadzenia instalacji należy zachować szczególną ostrożność, aby tak wykonana instalacja elektryczna przy wystąpieniu jakichkolwiek uszkodzeń nie stała się przyczyną pożaru. Montaż instalacji nie powinien naruszać w zasadniczy sposób struktury ściany. Instalacja powinna być wymienialna.
Proponuje się następujące sposoby układania przewodów instalacyjnych:

• w rurach instalacyjnych z tworzyw sztucznych niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia,
• w rurach instalacyjnych metalowych (zastosowanie w pomieszczeniach w których zagrożenie pożarowe może mieć szczególnie groźne skutki np. pomieszczenia o trudnych warunkach ewakuacji lub dużym zagęszczeniu przebywających osób),
• w korytkach i na drabinkach instalacyjnych metalowych (przewodowych lub/i kablowych) w przestrzeni pomiędzy stropem a sufitem podwieszanym (zastosowanie w pomieszczeniach użyteczności publicznej),
• w kanałach instalacyjnych podłogowych metalowych i z tworzyw sztucznych niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia (zastosowanie w pomieszczeniach o charakterze biurowym, handlowym, laboratoryjnym itp.).

Do układania przewodów w rurach instalacyjnych należy stosować rury np. z PVC lub metalowe (w warunkach szczególnego zagrożenia). Rury powinny być zamocowane do podłoża za pomocą uchwytów, z tym że do rur metalowych należy stosować uchwyty metalowe.
Należy stosować gniazda wtyczkowe i łączniki w wykonaniu podtynkowym, przystosowane do mocowania za pomocą wkrętów w puszkach instalacyjnych podtynkowych.
Odgałęzienia przewodów należy wykonywać w puszkach instalacyjnych odgałęźnych podtynkowych.
Należy stosować puszki z PVC lub z innych tworzyw niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia .
W budynkach, gdzie wymagane są warunki wysokiego bezpieczeństwa pożarowego, należy stosować puszki metalowe.
Instalacje pod podłogą należy układać w specjalnie do tego przeznaczonych kanałach instalacyjnych podłogowych, jeżeli konieczne jest zamontowanie gniazd wtyczkowych w podłodze.
Jeżeli instalacja pod podłogą nie jest wykorzystywana do instalowania gniazd wtyczkowych w podłodze, przewody należy układać w rurach instalacyjnych.
Prowadzenie instalacji elektrycznych po wierzchu ścian i przegród budowlanych
(sprzęt i osprzęt instalacyjny w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony). Proponuje się następujące sposoby układania przewodów instalacyjnych:

• w listwach lub kanałach instalacyjnych naściennych wykonanych z materiałów niepalnych lub niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia, np.

            - listwy z PVC,
            - kanały z blachy stalowej lub aluminiowej
              (zastosowanie w pomieszczeniach użyteczności publicznej),

• w rurach instalacyjnych wykonanych z materiałów niepalnych lub niepodtrzymujących i nierozprzestrzeniających płomienia, np.

            - w rurach instalacyjnych z PVC,
            - w rurach instalacyjnych metalowych
               (zastosowanie w uzasadnionych technicznie przypadkach),

• w korytkach i na drabinkach instalacyjnych metalowych (przewodowych lub/i kablowych; zastosowanie w pomieszczeniach technicznych),

• przewodami wielożyłowymi ułożonymi na ścianie, mocowanymi do podłoża za pomocą uchwytów (zastosowanie nie zalecane, można stosować w uzasadnionych technicznie przypadkach i pod warunkiem wykonania instalacji przewodami wielożyłowymi typu YDY, YDYp lub YLY o napięciu znamionowym izolacji 750V).

Uwaga! W przypadku budynków o zwiększonym zagrożeniu pożarem, w których priorytetem jest ochrona ludzi, dóbr kultury lub wyposażenia o dużej wartości zaleca się stosowanie przewodów i kabli bezhalogenowych odpornych na działanie ognia.
Prowadzenie instalacji elektrycznych w meblach
We wnętrzu lub na powierzchni mebli można układać przewody, instalować gniazda wtyczkowe, łączniki i oprawy oświetleniowe.
Instalacja powinna być zasilana napięciem jednofazowym nieprzekraczającym 240V. Prąd obciążenia instalacji nie powinien przekraczać 16A.
Połączenie z instalacją elektryczną pomieszczenia należy wykonywać jako połączenie stałe lub za pomocą gniazda wtyczkowego w instalacji pomieszczenia.
Oprzewodowanie w meblach należy wykonywać:

• przewodem sztywnym do połączenia przewidzianego jako połączenie zainstalowane na stałe,
• przewodem giętkim, jeżeli połączenie jest wykonane za pomocą wtyczki i gniazda wtyczkowego.

Zaleca się stosowanie przewodów o przekroju 2,5 mm² Cu. Przewody giętkie, jeżeli nie zasilają gniazda wtyczkowego, mogą mieć przekrój 0,75 mm², pod warunkiem że ich długość nie przekracza 10m.
Przewody należy układać w rurach lub kanałach instalacyjnych. Rury i kanały instalacyjne powinny być mocowane do mebli za pomocą uchwytów.
Przewody powinny być zabezpieczone przed rozciąganiem i skręcaniem.
Sprzęt i osprzęt instalacyjny powinien być w wykonaniu natynkowym, obudowany z każdej strony, mocowany do mebli za pomocą wkrętów.
Oprawy oświetleniowe do mocowania w meblach (również inne urządzenia) powinny mieć temperaturę nie przekraczającą 90^oC w czasie normalnej pracy, a w przypadku uszkodzenia 115^oC.
Oprawy powinny być instalowane w bezpiecznych odległościach od elementów łatwo palnych i w odpowiedni sposób ustawione według informacji podanych w instrukcji producenta. W oprawach nie należy instalować źródeł światła o większej mocy niż podana na oprawie.
Jeżeli zainstalowane urządzenie podczas normalnej pracy nagrzewa się do temperatury 90^oC i powoduje podwyższenie temperatury w najbliższym otoczeniu do wartości mogącej wywołać pożar, należy zainstalować wyłącznik sterowany drzwiami w meblach, aby zasilane odbiorniki były odłączone, gdy drzwi mebli są zamknięte. Wyłącznik taki zaleca się stosować we wszystkich meblach, w których występuje instalacja elektryczna.

• obwody oświetleniowe pomieszczeń ogólnie dostępnych, klatek schodowych, korytarzy, poddaszy,
• obwody oświetlenia zewnętrznego nad wejściami do budynków (w tym oświetlenie numeru administracyjnego),
• obwody gniazd wtyczkowych dla potrzeb administracyjnych.

Niektóre odbiory administracyjne mogą być zasilane z rozdzielnic (tablic) obwodowych, instalowanych na klatce schodowej i w pomieszczeniach gospodarczych. W rozdzielnicy głównej znajdują się tylko zabezpieczenia linii zasilającej odpowiednie rozdzielnice obwodowe.
Z rozdzielnic obwodowych mogą być zasilane:

• dźwigi osobowe,
• węzły cieplne,
• hydrofory,
• miejscowe kotłownie,
• wentylatornie,
• pralnie,
• garaże.

Oświetlenie wejść do klatek schodowych oraz oświetlenie numeru administracyjnego należy zasilać z obwodu oświetlenia klatek schodowych.
Gniazda wtyczkowe należy zasilać niezależnymi obwodami, wyprowadzonymi z głównej rozdzielnicy lub z rozdzielnic (tablic) obwodowych (piętrowych).

• oświetlenia,
• gniazd wtyczkowych ogólnego przeznaczenia,
• gniazd wtyczkowych w łazience,
• gniazd wtyczkowych do urządzeń odbiorczych w kuchni,
• do odbiorników wymagających indywidualnego zabezpieczenia.

Rozdzielnice (tablice) z aparatami zabezpieczającymi należy sytuować w miejscu i na wysokości w taki sposób, aby była zapewniona ich łatwa obsługa. W rozdzielnicy (tablicy) mieszkaniowej powinny być zainstalowane zabezpieczenia różnicowoprądowe i nadprądowe a także inne urządzenia sterujące i łączące instalacji odbiorczej.
W każdym pomieszczeniu należy zainstalować odpowiednią liczbę gniazd wtyczkowych ze stykiem ochronnym w celu zapewnienia funkcjonalności instalacji, tak aby nie było potrzebne stosowanie przedłużaczy, itp. Gniazda wtyczkowe i łączniki oświetlenia należy instalować w sposób nie kolidujący z wyposażeniem pomieszczenia.
W łazienkach należy przestrzegać zasady poprawnego rozmieszczania sprzętu z uwzględnieniem stref ochronnych
Pomieszczenia powinny być wyposażone w wypusty oświetleniowe sufitowe lub ścienne w zależności od potrzeby, charakteru i wielkości pomieszczenia. Liczba wypustów i ich rozmieszczenie powinno zapewniać prawidłowe oświetlenie pomieszczenia. Wszystkie wypusty powinny mieć doprowadzony przewód ochronny PE.

• izolowanie części czynnych (izolacja podstawowa),
• obudowy o stopniu ochrony co najmniej IP2X,
• wyłączniki ochronne różnicowoprądowe o znamionowym prądzie różnicowym nie większym niż 30 mA, szczególnie w pomieszczeniach mieszkalnych, jako uzupełniający środek ochrony przed dotykiem bezpośrednim (ochrony podstawowej).

Natomiast jako środki ochrony przed dotykiem pośrednim (ochrony przy uszkodzeniu)  należy stosować:

• samoczynne wyłączenie zasilania wraz z zastosowaniem wyłączników ochronnych różnicowoprądowych oraz  wykonaniem połączeń wyrównawczych dodatkowych (miejscowych) i połączeń wyrównawczych głównych,
• urządzenia o II klasie ochronności.

W pomieszczeniach technicznych lub gospodarczych budynku mieszkalnego, gdzie mogą występować warunki zwiększonego zagrożenia porażeniem prądem elektrycznym
(np. pomieszczenia pralni, hydroforni czy węzłów cieplnych) należy stosować zasady ochrony przeciwporażeniowej przedstawione w eletterach nr 19 i 23.
Zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej dla mieszkań i budynków mieszkalnych
Nowe zasady wyznaczania mocy zapotrzebowanej dla mieszkań i budynków mieszkalnych zostały podane w normie SEP N SEP-E-002.
Moc zapotrzebowaną dla pojedynczego mieszkania w podstawowym standardzie wyposażenia w sprzęt elektrotechniczny należy przyjmować w następujący sposób:

• 12,5 kVA dla mieszkań posiadających zaopatrzenie w ciepłą wodę z zewnętrznej, centralnej sieci ogrzewczej,
• 30 kVA dla mieszkań nie posiadających zaopatrzenia w ciepłą wodę z zewnętrznej, centralnej sieci ogrzewczej.

Moc zapotrzebowana dla budynku jednorodzinnego jest równa mocy określonej wyżej,
za wyjątkiem sytuacji, gdy:

• właściciel lub inwestor budynku określił inne założenia dotyczące mocy zapotrzebowanej, budynek jednorodzinny jest wyposażony w dwie lub większą liczbę kuchni użytkowanych niezależnie od siebie lub w dwie i więcej łazienek wyposażonych w natryski lub wanny kąpielowe z elektrycznym podgrzewaniem wody. W przypadku, gdy istnieją mieszkania przeznaczone do wynajmu zaleca się, aby w takiej sytuacji traktować budynek jednorodzinny jako wielorodzinny z liczbą mieszkań ustalonych odpowiednio do liczby kuchni i łazienek. Ustalenia te powinny być dokonywane w uzgodnieniu z właścicielem lub inwestorem budynku.

W przypadku instalacji modernizowanych, zwłaszcza w budynkach wyposażonych w instalację gazową, dopuszcza się przyjęcie wartości mocy zapotrzebowanej dla mieszkań w wariancie zubożonym, równej 7 kVA na mieszkanie. Przypadki takie mogą dotyczyć jedynie sytuacji, w których, w przewidywanym okresie użytkowania instalacji, nie planuje się instalowania kuchni elektrycznych lub elektrycznych przepływowych podgrzewaczy wody.

Moc zapotrzebowana (obliczeniowa moc szczytowa) dla wewnętrznych linii zasilających lub dla budynków powinna być ustalana w oparciu o liczbę mieszkań zasilanych z danej wewnętrznej linii zasilającej lub danego budynku, na podstawie danych zawartych w tablicy:

Liczba mieszkań w budynku	Zapotrzebowanie mocy dla wlz i dla mieszkań [kVA]
	nie posiadających zaopatrzenia w ciepłą wodę z zewnętrznej, centralnej sieci ogrzewczej		posiadających zaopatrzenie w ciepłą wodę z zewnętrznej, centralnej sieci ogrzewczej		w przypadku instalacji modernizowanych
	wartość mocy	Współczynnik jednoczesności	wartość mocy	Współczynnik jednoczesności	wartość mocy	Współczynnik jednoczesności

1	30	1	12,5	1	7	1
2	44	0,733	22	0,880	13	0,929
3	55	0,611	28	0,747	17	0,810
4	64	0,533	33	0,660	20	0,714
5	72	0,480	37	0,592	23	0, 657
6	80	0,444	41	0,547	25	0, 595
7	86	0,409	44	0,503	28	0, 571

8	91	0,379	47	0,470	30	0, 536
9	97	0,359	49	0,436	32	0, 508
10	101	0,337	51	0,408	34	0, 486
12	110	0,306	55	0,367	38	0, 452
14	116	0,276	59	0,337	41	0, 418
16	123	0,256	62	0,310	44	0, 393
18	128	0,237	66	0,293	47	0, 373
20	133	0,222	69	0,276	50	0, 357
25	144	0,192	74	0,237	55	0, 314
30	153	0,170	80	0,213	61	0,290
35	160	0,152	84	0,192	65	0,265
40	165	0,138	87	0,174	70	0,250
45	170	0,126	91	0,162	74	0,235
50	175	0,117	94	0,150	77	0,220
60	183	0,102	99	0,132	82	0,195
70	189	0,090	102	0,117	86	0,176
80	195	0,081	104	0,104	90	0,161
90	200	0,074	106	0,094	93	0,148
100	205	0,068	108	0,086	96	0,137

Tablica 1.    Wartości mocy zapotrzebowanej dla pojedynczego mieszkania lub budynku jednorodzinnego oraz    wartości mocy zapotrzebowanych (obliczeniowych mocy szczytowych) dla wewnętrznych linii  zasilających lub dla budynków

Wymienione powyżej zasady nie obejmują elektrycznego ogrzewania pomieszczeń. W przypadku stosowania elektrycznego ogrzewania pomieszczeń należy moc zapotrzebowaną z tego wynikającą dodatkowo uwzględnić.

• modernizacja pełna w budynku polegająca na całkowitej wymianie instalacji,
• modernizacja częściowa w budynku polegająca na wymianie wewnętrznych linii zasilających i obwodów administracyjnych oraz wykonaniu połączeń wyrównawcz ych głównych,
• modernizacja częściowa w lokalu mieszkalnym polegająca na zastosowaniu w rozdzielnicy mieszkaniowej wyłączników nadprądowych, wymianie gniazd wtyczkowych bez styku ochronnego na gniazda ze stykiem ochronnym oraz zastosowaniu wyłączników ochronnych różnicowoprądowych jako zabezpieczeń końcowych w obwodach odbiorczych zasilających odbiorniki, które wymagają takiego zabezpieczenia np. pralka automatyczna.

W przypadku modernizacji wewnętrznej linii zasilającej w istniejącym budynku i wykonania jej w układzie pięcioprzewodowym oraz konieczności przyłączenia do takiej wlz obwodów odbiorczych, które nie zostały jeszcze w całości zmodernizowane, proponowane jest rozwiązanie przedstawione na rysunku. W tym przypadku, po wykonaniu całkowitej modernizacji obwodów odbiorczych w układzie TN-S, przewód PEN oznaczony kolorem zielono-żółtym stanie się przewodem ochronnym PE, ponieważ będą do niego przyłączone wyłącznie przewody PE obwodów odbiorczych.

• instalację telekomunikacyjną budynku stanowią elementy infrastruktury telekomunikacyjnej, w szczególności kable i przewody wraz osprzętem instalacyjnym i urządzeniami telekomunikacyjnymi, począwszy od punktu połączenia z publiczną siecią telekomunikacyjną (przyłącznica kablowa) lub od urządzenia systemu radiowego, do gniazda abonenckiego,
• połączenie sieci telekomunikacyjnej z instalacją telekomunikacyjną budynku powinno być usytuowane na pierwszej podziemnej lub pierwszej nadziemnej kondygnacji budynku, a w przypadku systemu radiowego, na jego najwyższej kondygnacji, w odrębnym pomieszczeniu lub szafce,
• główne ciągi instalacji telekomunikacyjnej powinny być prowadzone w wydzielonych kanałach lub szybach instalacyjnych poza mieszkaniami i lokalami użytkowymi oraz innymi pomieszczeniami, których sposób użytkowania może powodować przerwy lub zakłócenia przekazywanego sygnału,
• prowadzenie instalacji telekomunikacyjnej i rozmieszczenie urządzeń telekomunikacyjnych w budynku powinno zapewnić bezkolizyjność z innymi instalacjami w zakresie ich wzajemnego usytuowania,
• miejsce lub pomieszczenie przeznaczone na osprzęt i urządzenia instalacyjne, powinny być łatwo dostępne dla obsługi technicznej,
• metalowe elementy obudowy urządzeń instalacji telekomunikacyjnej należy objąć połączeniami wyrównawczymi i zastosować w instalacji urządzenia ochrony przeciwprzepięciowej, a elementy instalacji wyprowadzone ponad dach połączyć z instalacją piorunochronną lub bezpośrednio uziemić w przypadku braku instalacji piorunochronnej. 

• dostawcę energii elektrycznej w zakresie układów pomiarowo-rozliczeniowych,
• właściciela lub zarządcę budynku w zakresie oprzewodowania, osprzętu, aparatury rozdzielczej i sterowniczej, urządzeń zabezpieczających oraz uziemienia,
• użytkownika lokalu w zakresie łączników instalacyjnych, gniazd wtyczkowych, bezpieczników topikowych, wyłączników nadprądowych, wyłączników ochronnych różnicowoprądowych oraz odbiorników energii elektrycznej, stanowiących wyposażenie lokalu.
  

Do obowiązków właściciela lub zarządcy budynku, w zakresie utrzymania stanu technicznego instalacji elektrycznych, należy:

• uczestnictwo w odbiorze technicznym instalacji po jej wykonaniu, rozbudowie, remoncie lub naprawie,
• uczestnictwo w kontroli okresowej, przy badaniu instalacji elektrycznych w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, rezystancji izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów,
• sporządzanie planów kontroli okresowych, planów napraw i wymian, zamierzeń remontowych oraz zapewnienie pełnej realizacji tych planów,
• systematyczna kontrola jakości prac eksploatacyjnych (robót konserwacyjnych),
• zapewnienie realizacji zaleceń pokontrolnych, wydawanych przez upoważnione do kontroli organy nadzoru budowlanego,
• przeprowadzanie doraźnej kontroli stanu technicznego instalacji elektrycznych, w przypadku zaistnienia zagrożenia życia lub zdrowia użytkowników lokali, bezpieczeństwa mienia i środowiska,
• udział w pracach związanych z likwidacją skutków awarii i zakłóceń,
• prowadzenie dokumentacji eksploatacyjnych instalacji elektrycznych,
• bieżące działanie, zapewniające bezpieczeństwo użytkowania energii elektrycznej.

Obowiązek zapewnienia wymaganego stanu technicznego instalacji piorunochronnej budynku, zgodnie z wymaganiami Polskiej Normy PN/E-05003, PN-IEC 61024 oraz PN-IEC 61312, obciąża właściciela lub zarządcę budynku. Obowiązkiem nałożonym na właściciela lub zarządcę budynku, wynikającym z ustawy Prawo Budowlane, jest użytkowanie budynku zgodnie z jego przeznaczeniem i wymaganiami ochrony środowiska oraz utrzymywanie go w należytym stanie technicznym i estetycznym, a także poddawanie, w czasie jego użytkowania, okresowym kontrolom, polegającym na sprawdzeniu stanu sprawności technicznej i wartości użytkowej całego budynku, estetyki budynku oraz jego otoczenia.
Do obowiązków użytkownika lokalu, w zakresie utrzymania stanu technicznego instalacji elektrycznych należy:

• udostępnianie lokalu dla wykonywania obowiązków obciążających właściciela lub  zarządcę budynku,
• w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości funkcjonowania instalacji elektrycznych, niezwłoczne powiadamianie właściciela lub zarządcy budynku o tym fakcie,
• utrzymywanie wymaganego stanu technicznego urządzeń elektrycznych w lokalu i przestrzeganie zasad bezpiecznego użytkowania energii elektrycznej,
• realizacja zaleceń pokontrolnych, określonych podczas oceny stanu technicznego instalacji elektrycznych obciążających użytkownika lokalu.
  

kontrole stanu technicznego
Kontrole w zakresie dotyczącym instalacji elektrycznych i piorunochronnych powinny być przeprowadzane okresowo:

• co najmniej raz w roku, polegające na sprawdzeniu stanu technicznej sprawności instalacji narażonych na szkodliwe wpływy atmosferyczne lub niszczące działania czynników występujących podczas użytkowania budynku,
• co najmniej raz na 5 lat, polegające na badaniu instalacji elektrycznych i piorunochronnych, w zakresie stanu sprawności połączeń, osprzętu, zabezpieczeń i środków ochrony od porażeń, rezystancji izolacji przewodów oraz uziemień instalacji i aparatów.

Kontrolę stanu technicznego instalacji elektrycznych i piorunochronnych powinny przeprowadzać osoby posiadające kwalifikacje wymagane przy wykonywaniu dozoru nad eksploatacją odpowiednich instalacji i urządzeń elektrycznych.
Każda instalacja elektryczna, podczas montażu i/lub po jej wykonaniu, po każdej rozbudowie, remoncie, naprawie lub modernizacji i przebudowie, a przed przekazaniem do eksploatacji oraz okresowo w czasie jej eksploatacji, powinna być poddana badaniom, czyli oględzinom, pomiarom i próbom.
Zakres badań został określony w  Polskiej Normie PN-IEC 60364-6-61.
Oględziny należy wykonać przed przystąpieniem do pomiarów i prób oraz po odłączeniu zasilania instalacji. W zależności od potrzeb należy sprawdzić co najmniej:
ochronę przed porażeniem prądem elektrycznym, łącznie z pomiarami odstępów, na przykład w przypadku stosowania ochrony z użyciem przegród lub obudów, barier lub umieszczenia instalacji poza zasięgiem ręki,

• obecność przegród ogniowych i innych środków zapobiegających rozprzestrzenianiu pożaru i ochrony przed skutkami działania ciepła,
• dobór przewodów do obciążalności prądowej i spadku napięcia,
• dobór i nastawienie urządzeń zabezpieczających i sygnalizacyjnych,
• istnienie i prawidłowe umieszczenie odpowiednich urządzeń odłączających i łączących,
• dobór urządzeń i środków ochrony w zależności od wpływów zewnętrznych,
• oznaczenia przewodów ochronnych i neutralnych oraz ochronno-neutralnych,
• umieszczenie schematów, tablic ostrzegawczych lub innych podobnych informacji,
• oznaczenia obwodów, bezpieczników, łączników, zacisków itp.,
• poprawność połączeń przewodów,
• dostęp do urządzeń, umożliwiający wygodę ich obsługi, identyfikację i konserwację